عماد الملك ، حاكم خور ، را بلوچ برده بود ، امير سيستان پس گرفت و فرستاد . » « 1 » از جمله وقايع زمان حكومت حشمت الملك علم اختلاف ايران و انگليس بر سر هرات بود . اين اختلاف در دو مرحله پيش آمد ؛ مرحله نخست در زمان محمد شاه قاجار كه منجر به جنگ‌هاى 1253 - 1258 ه . ق شد و مرحله دوم در دوران ناصر الدّين شاه قاجار كه در سال‌هاى 1273 - 1274 ه . ق رخ داد . در پى اين حوادث دولت انگليس در راستاى استراتژى منطقه‌اى خود توجه خويش را به نواحى شرق كشور ايران به‌ويژه خراسان و سيستان معطوف داشت و هيئت‌هاى ويژه‌اى براى بررسى منطقه فرستاد . كرزن در همين‌جا به روشنى و به‌طور گسترده در تشريح استراتژى منطقه‌اى انگليس و به‌طور غير مستقيم منشأ نفوذ خاندان علم را بيان مىكند و مىگويد حكومت تزارى به سيستان كه بين راه مشهد و درياست ، نظر آزمندانه مخصوص دارد ، و نيك واقف است كه تسلط بر آنجا قدمى اساسى در راه تأمين برترى در ايالت خراسان خواهد بود . « 2 » بر اين اساس حكومت محلى قاين به مركز ثقل سياسى بريتانيا در منطقه تبديل شد ، و آنان كوشيدند تا از خاندان علم به‌عنوان پايگاهى قدرتمند در اين منطقه بهره جويند . آنها تلاش نمودند با تأسيس بنگاه‌هاى متعدد اقتصادى در اين منطقه حضور يابند « 3 » و به اهداف خود برسند . ظاهرا در همين زمان بود كه حشمت الملك با انگلستان در مسايل نظامى به توافق‌هايى رسيده بود . براساس گزارش خانلر خان وى هميشه انواع و اقسام اسلحه‌هاى ساخت انگلستان را همراه داشت ، همچنين صدها قبضه تفنگ و تپانچه از انگلستان خريدارى و نيروهاى محلى خود را با آن تجهيز كرده بود . « 4 » مك

--> ( 1 ) - همان / 218 ( 2 ) - جرج . ن كرزن : پيشين 1 / 274 ( 3 ) - همان 1 / 297 - 300 ( 4 ) - ميرزا خانلر خان اعتصام الملك : پيشين / 318 - 319